आंतरराष्ट्रीय अणु ऊर्जा एजन्सी (IAEA)

आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सी  ही अणु क्षेत्रात काम करणारी एक जागतिक संस्था आहे.

• संस्थेची स्थापना युनायटेड नेशन्स कुटुंबांतर्गत १९५७  मध्ये जागतिक  "शांती साठी अणू" या उद्देशाने करण्यात आली आहे.
• अणुऊर्जेच्या शांततापूर्ण वापराला प्रोत्साहन  देण्यासाठी,आणि आण्विक शस्त्रे आणि लष्करी उद्देश टाळण्यासाठी संस्था काम करते.
• ही संस्था थेट यूएनच्या नियंत्रणाखाली नाही.
• आंतरराष्ट्रीय अणु ऊर्जा एजन्सीची स्थापना जरी एका स्वतंत्र आंतरराष्ट्रीय कराराने करण्यात केलेली असली तरी, संस्था आपल्या कामगिरीचा अहवाल वेळोवेळी  संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या जनरल विधानसभा आणि सुरक्षा परिषद या दोघांना सादर करण्यात येतो.
• आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सीचे  सचिवालय व्हिएन्ना इंटरनॅशनल सेंटर, व्हिएन्ना, ऑस्ट्रिया येथे आहे.
• आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सी आण्विक तंत्रज्ञान आणि जगभरातील अणुऊर्जा शांततापूर्ण वापरासाठी आणि  वैज्ञानिक आणि तांत्रिक सहकार्यासाठी एक संघटना मंच म्हणून काम करते.
• सध्या १६४ देश संस्थेचे सदस्य राष्ट्र आहेत.

दिलीप कुमार यांना पद्मविभूषण पुरस्कार प्रदान

प्रसिध्द अभिनेते दिलीप कुमार यांना केंद्रीय गृहमंत्री राजनाथ सिंह यांच्या हस्ते पद्मविभूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

• पेशावर मध्ये मुहम्मद युसुफ खान या नावाने जन्म झालेल्या, दिलीप कुमार यांनी  बॉम्बे टॉकीज निर्मीत ज्वार भाट या चित्रपटाद्वारे १९४४ मध्ये एक अभिनेता म्हणून पदार्पण केले.
• सहा दशकांपेक्षा अधिक काळ असलेल्या काराकीर्तीत त्यांनी विविध शैलीच्या भूमिका केल्यात. अंदाज  (१९४९), आन (१९५२), देवदास (१९५५), आझाद  (१९५५), मुघल-ए-आझम (१९६०) व गंगा जमुना (१९६१)
• भारत सरकारने दिलीपकुमार यांनी भारतीय सिनेमाला दिलेल्या आपल्या असामान्य व प्रतिष्ठीत योगदानाबद्दल, १९९१ मध्ये पद्मभूषण पुरस्काराने, १९९४ मध्ये दादासाहेब फाळके पुरस्कार आणि यंदा पद्मविभूषण पुरस्काराने सम्मानित करून  गौरव केला आहे.

पद्मविभूषण:

• देशातील सर्वोच्च नागरी पुरस्कारांपैकी एक पुरस्कार आहे. या पुरस्कारांची सुरुवात १९५४ साली करण्यात आली. पद्मविभूषण हा दुसऱ्या क्रमांकाचा नागरी पुरस्कार आहे. खालील क्षेत्रात अपवादात्मक व प्रतिष्ठीत सेवा देणाऱ्यांना ह्या पुरस्काराने सम्मानित करण्यात येते.
• कला, सामाजिक कार्य, सार्वजनिक व्यवहार, विज्ञान आणि अभियांत्रिकी, व्यापार आणि उद्योग, औषध, साहित्य आणि शिक्षण, क्रीडा, नागरी सेवा इ.

सर्वोच्च न्यायालयाकडून हरियाणा पंचायत कायद्याला हिरवा कंदील

हरियाणा पंचायती राज (सुधारणा) अधिनियम, २०१५ मधील पंचायत निवडणूक लढवण्यासाठी किमान शैक्षणिक पात्रतेची तरतूद सर्वोच्च न्यायालयाने वैध ठरवली आहे.

न्यायालयाने मूलभूत शिक्षण पंचायत कर्तव्ये प्रभावीपणे  पार पाडण्यासाठी उमेदवाराला सक्षम करते असे मत नोंदवले आहे. शिक्षणामुळे चांगल्या आणि वाईट मधील फरक कळण्यास मदत होते.

पार्श्वभूमी:

• हरियाणा राज्य सरकारने अलीकडेच हरयाणा पंचायती राज (सुधारणा) कायदा २०१५ याची अधिसूचना जाहीर केली होती.
• दुरुस्ती नुसार, सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी किमान आवश्यक पात्रता दहावी पास, सर्वसाधारण वर्गातील महिला आणि अनुसूचित जातीतील पुरुष जर निवडणूक लढवत असतील तर वर्ग आठवी पास असणे आवश्यक आहे. अनुसूचित जाती वर्गातील महिला वर्ग पाचवी पास असणे आवश्यक आहे.
• दुरुस्ती नुसार  उमेदवारची  सहकारी बँकेत  कोणतीही थकबाकी असू  नये, वीज बिले अदा करणे आणि उमेदवाराच्या घरात चालू स्थितीतील शौचालय असावा.
• हरियाणा याशिवाय, राजस्थानमध्ये देखील अलीकडेच पंचायती राज संस्था निवडणूक किमान शैक्षणिक पात्रता निश्चित करण्यात आली आहे.

MPSC Insights QUIZ 7 ANSWERS

1.   २०१५-१६ या आर्थिक वर्षात वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीत भारतात सर्वाधिक  थेट विदेशी गुंतवणूक (एफडीआय) कुठल्या  देशातून झाली आहे?

A  मॉरिशस

B  सिंगापूर

C  जपान

D  युनायटेड किंगडम

सिंगापूर

2.   फॉरेस्ट रिपोर्ट २०१५ नुसार भारतातील एकूण भौगोलिक क्षेत्रापैकी किती टक्के क्षेत्र जंगल संरक्षित आहे?

A  २०.३६%

B  २१.३४%

C  २३.२८%

D  २४.१६%

२१.३४%

3.   रिझर्व्ह बँकेने आरआरबी (Regional Rural Bank) साठी सुधारित प्राधान्य क्षेत्रातील कर्ज लक्ष्य (Priority Sector lending) किती केले आहे?

A  ६० %

B  ६५ %

C  ७० %

D  ७५ %

७५ %

4.   भारताच्या प्राणीशास्त्रविषयक सर्वेक्षण कार्यालयाचे (Zoological Survey of India-ZSI) मुख्यालय कोणत्या शहरात आहेत?

A  बंगलोर

B  डेहराडून

C  कोलकाता

D  भुवनेश्वर

कोलकाता

5.   खालील कुठली लस भारताच्या इनजेक्टेबल पोलिओ लस डोस  (injectable inactivated polio vaccine-IPV) कार्यक्रमांतर्गत वापरली जाते?

A भारती IPV लस

B शान IPV लस

C निर्मल IPV लस

D सानोफील IPV लस

शान IPV लस

6.   हिंदू आणि बौद्ध स्थापत्य कलेतून प्रेरणा घेऊन बनवलेला तोरणा दरवाजा (Torana Gate) कुठल्या देशात आहे?

A. सिंगापूर

B. मलेशिया

C.थायलंड

D.म्यानमार

मलेशिया

7.   खालील कुठली समिती जीएसटी अंतर्गत संभाव्य करांचे दर ठरवण्यासाठी नेमण्यात आली होती?

A  जयंती घोष समिती

B  अभिजित बॅनर्जी समिती

C  अरविंद सुब्रमण्यम समिती

D  कौशिक बसू समिती

अरविंद सुब्रमण्यम समिती

8.   आंतरराष्ट्रीय अपंग व्यक्ती दिवस कुठल्या तारखेला असतो?

A. ५ डिसेंबर

B. १ डिसेंबर 

C. ३० नोव्हेंबर

D. ३ डिसेंबर

३ डिसेंबर

9.   कोणत्या उद्देशाने, ज्ञान योजना (GIAN) केंद्र सरकारने सुरू केले आहे?

A सौर क्षेत्राला चालना देण्यासाठी

B दूरसंचार क्षेत्राला चालना देण्यासाठी

C ग्रामीण आरोग्य सेवेला चालना देण्यासाठी

D उच्च शिक्षणाला चालना देण्यासाठी

उच्च शिक्षणाला चालना देण्यासाठी

10.               क्रेडिट रेटिंग एजन्सी ब्रिकवर्क नुसार, भारतातील कुठल्या राज्याची अर्थव्यवस्था भारतातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था म्हणून उदयास आली आहे?

A. तामिळनाडू

B. दिल्ली

C. कर्नाटक

D. महाराष्ट्र

महाराष्ट्र